Googelen maakt minder kritisch en stompt de hersenen af

20120902-092146.jpg
Digitale informatie filtering is een vaardigheid die net zo belangrijk is geworden als lezen en rekenen. Als docent aan een grote hogeschool zet mij dit aan het denken. Als je kijkt hoe studenten in werkstukken omgaan met digitaal vergaarde informatie dan merk je dat dit vaak niet erg kritisch en onderbouwd is. Het is niet zo dat het gaat om een gebrek aan kennis, maar het is eerder een gebrek aan inzicht hoe je de juiste informatie bij elkaar zoekt waarmee je aantoont inzicht te hebben in een bepaald onderwerp. De meeste studenten hebben moeite om te bepalen of bepaalde online bronnen wel valide zijn. Helaas speelt ook vaak gemakzucht of tijdsgebrek een rol. Men vergeet regelmatig om zich te baseren op meerdere bronnen en daarbij na te denken waarom ze die bronnen kiezen. Als ik bijvoorbeeld de online bronnen van recente scripties zou analyseren dan is daar zo een top 10 uit te halen van populaire blogs. Vaak zijn dat de sites die als eerste omhoog komen wanneer je op bepaalde woorden zoekt.

Wanneer ik bijvoorbeeld het woord Social Media intik dan komt als eerste een site van marketingbureau Pondres naar boven. Zij zijn nu eenmaal zo handig geweest om de domeinnaam social-media.nl te claimen waaronder een kleine kennisbank is opgezet. Het gevolg is een nummer 1 positie bij zoekopdrachten op de term social media. Los of de content op deze website nu kwaliteit heeft of niet is de verleiding om de inhoud als valide en betrouwbaar te kwalificeren voor veel studenten erg groot.

20120902-092712.jpg
Wat opvalt is dat een gemiddelde student vaak uitgaat van de filosofie “veel is goed, meer is beter”. Dit resulteert bij veel scripties in enorme hoeveelheden tekst. Daarbij is Google al jarenlang het meest gebruikte kompas. Ik vraag mij weleens af wat er zou gebeuren als je een student eens zou verbieden Google te gebruiken bij een scriptie. Hetzelfde geldt voor Wikipedia. Onderstaande afbeelding toont prachtig de paniek bij studenten als je Wikipedia afsluit.

20120902-095005.jpg
Overigens ben ik absoluut geen tegenstander van Google of Wikipedia. Alleen hebben beiden niet het filter wat je nodig hebt om kritisch naar de relevantie en bruikbaarheid van je informatie te kijken. Je kunt niet bij het intikken van een zoekopdracht zoiets vragen als “toon resultaten van de 10 meest belangrijke autoriteiten”. Of “toon resultaten met de meest diepgaande analyses”. Het enige wat je van Google kan verwachten is dat anderen op basis van hun surfgedrag hebben geholpen om de meest relevante info op de eerste plaats te krijgen. Maar is iets relevant wanneer toevallig ergens een domeinnaam aan is gekoppeld die ervoor zorgt dat je Google positie zo hoog mogelijk is?

Om terug te komen op het voorbeeld wat ik hierboven heb genoemd over de website van Pondres. Het is ongelofelijk hoe vaak ik de definitie over Social Media van deze site ben tegengekomen in werkstukken van mijn studenten zonder dat er ook naar andere definities is gekeken.

20120902-093217.jpg

Het idee dat studenten zo blindelings vertrouwen op Google is beangstigend maar onvermijdelijk. Het gaat misschien wat ver om te stellen dat studieresultaten meer afhankelijk zijn geworden van de algoritmen van Google dan het aantal boeken wat een student leest. Toch gaat het wel enigszins die kant op.

Is het erg en moeten of kunnen we er wat aan doen? Deze vragen kan je vanuit verschillende standpunten beantwoorden. Een gemakkelijk antwoord is ja het is erg. Google maakt ons dommer en nog even dan leest niemand meer een boek. Moeilijker is om het niet erg te vinden. Sterker nog we kunnen het niet erg vinden. In 1998 schreef ik in mijn afstudeerscriptie al dat in de toekomst het goed kunnen vinden van informatie belangrijker gaat worden dan feitelijke kennis. De bevestiging dat deze voorspelling uitkomt komt dichterbij. Een technologie als argumented reality maakt het steeds beter mogelijk dat informatie zo direct mogelijk binnenkomt. Daarbij verbleken de apparaten die we nu nog gebruiken om informatie te zoeken. Technologie is bepalend aan het worden voor wat we weten en niet weten.

Zie hieronder drie filmpjes met voorbeelden hiervan:

Dit filmpje is een TEDx presentatie van een tijd geleden. Middels goedkope technologie is een experimenteel apparaat gemaakt wat als een soort zesde zintuig gebruikt kan worden.

Bovenstaand filmpje toont hoe het leven eruit ziet als je de zoektechnologie van Google middels een augmented reality bril kan gebruiken. Project Glass is al realiteit.

Het derde filmpje is een science fiction verhaal. Daarin zie je een kijkje in de toekomst wanneer je via augmented reality direct via je ogen informatie binnenkrijgt. Het leven van de hoofdpersoon is hier compleet beheerst door de adviezen die hij middels allerlei Apps binnenkrijgt.

Zolang mijn studenten nog niet met een augmented reality bril hun scriptie schrijven en kritisch blijven is het allemaal nog behapbaar voor mij als docent. Maar het gaat snel en ik voorspel dat we over drie tot vijf jaar hier serieus mee te maken krijgen. Dat heeft consequenties voor het onderwijs. Daarom pleit ik voor een vak wat ik maar even voor het gemak “filtervaardigheid” noem.

Filtervaardigheid start met bewustwording. Bewust van de oneindige hoeveelheid apparaten die ons verbinden met die enorme snelle stroom van informatie. Maar vooral ook bewust van de software waarmee je toegang krijgt tot die informatie.

De slogan van Google is: “Don’t be evil”
Ik zou daaraan toe willen voegen: “Don’t be lazy and keep a critical view against information sources”

Advertenties
Comments
8 Responses to “Googelen maakt minder kritisch en stompt de hersenen af”
  1. Helemaal mee eens; ‘men’ gaat te makkelijk af op de zoekresultaten in Google; als iets hoog scoort zal het wel goed / waar zijn. Helaas is dat lang niet altijd het geval. Mijn persoonlijke ondervinding is dat met random welke zoekterm je bij zeg de eerste 100 sites, 90 (procent) reclamesites voor je neus krijgt in de zoekresultaten, en 10 (procent) sites die echt iets zinnigs over het onderwerp te melden hebben. Maar welke 10 zijn dat dan… De meesten nemen daar de tijd en moeite niet voor om dat uit te vogelen. Begrijpelijk maar niet ongevaarlijk; je loopt immers het risico dat je op een onbetrouwbare bron afgaat.

    Dit geeft aan dat ook in het huidige tijdperk de filter- en duidingsfuncties van journalisten en uitgevers van belang en van toegevoegde waarde blijven. Zoals ik zelf ook voor bepaalde segmenten informatie, handmatig telkens de eerste 100 sites in de zoekresultaten doorkijk (want op pagina 10, dus site 90-100, staan soms nog pareltjes!) en daar de ca. 10 sites uit selecteer en aan mijn bezoekers presenteer, die echt van waarde zijn. Dat is heel veel werk, maar het blijft nodig om niet te verzuipen in de information overload of beter gezegd data overload op het internet. Programmatische filter-oplossingen (en Google zelf) zijn voorlopig nog niet slim genoeg om deze functie (scheiden kaf van koren) over te nemen.

    • reneboonstra schreef:

      Het zorgelijke is met name het blindelingse vertrouwen wat (vooral jonge) mensen hebben in de technologie. In feite bepalen programmeurs wat wij wel of niet te zien krijgen. Op Google domineert veel commerciële informatie. Dat is ook waar ze hun bestaan aan danken. Wat mij als docent en onderzoeker fascineert is wat ons in de toekomst staat te wachten. Zijn we in staat om deze generatie kritischer te maken t.o.v. digitale informatie of slaat het straks volkomen door in ondoordacht gebruik. Of zal de technologie zo goed worden dat we deze daadwerkelijk kunnen vertrouwen bij het filteren van informatie.

  2. Raymund Schutz schreef:

    Kritisch denken is een term die doet denken aan de jaren zeventig. In het huidige tijdsgewricht wordt het vermogen getrained om teksten uit diverse bronnen te knippen en te plakken. Zo kom je snel aan de limiet voor de scriptie. Velen storten zich op de nieuwe media en vergeten de realiteit die daarachter ligt. Het trainen van kritisch vermogen zou hoop op de agenda van universiteiten en hogescholen moeten staan. Maar ook daar heeft de afstudeerquota-drang de overhand.

  3. Guido Makor schreef:

    “Don’t be evil” is de _informele_ slogan van Google. Het zesde punt van de officiële Google filosofie luidt tegenwoordig ‘You can make money without doing evil‘. Onder het filmpje van Project Glass staat overigens “…argumented reality…”. Bedoel je hier niet “augmented reality”?

    Interessant artikel verder. Ik weet echter niet of Google ons per se dommer maakt. Ik denk dat Google ons vooral luier maakt. Hoe vaak hoor je niet “Ik google het wel even”. Dat er daarnaast ook nog een (wetenschappelijke) zoekmachine bestaat als Scirus weten de meeste studenten niet eens. En dan heb ik het nog niet over alle andere mogelijkheden om te zoeken, niet alleen buiten Google (Bing, Altavista, Yahoo), maar ook binnen Google (bijvoorbeeld met boolean searches). Sterker nog: Google heeft zelfs een cursus samengesteld om te leren zoeken met Google: http://www.powersearchingwithgoogle.com/.

    Daar ligt natuurlijk ook een taak voor het onderwijs. Het is makkelijk om studenten de schuld te geven van luiheid en domheid, maar het is de taak van het onderwijs om studenten bij de les te houden en te wijzen op andere en uitgebreidere mogelijkheden om te zoeken.

    Terecht pleit je voor ‘filtervaardigheid’. Goede filters werken echter pas als je goede zoekresultaten hebt. Immers: garbage in, garbage out…!

    • reneboonstra schreef:

      Dank voor het opmerken van de fout Guido. Het moet inderdaad augmented reality zijn.

    • Guido, wat je laatste stelling betreft: “Terecht pleit je voor ‘filtervaardigheid’. Goede filters werken echter pas als je goede zoekresultaten hebt. Immers: garbage in, garbage out…!” Helemaal waar, maar iets of iemand moet dus die garbage w.o. commerciële spam filteren. Hetzij Google zelf (preventief), die stelt daar een eind mee gevorderd te zijn middels o.a. recente Panda en Penguin updates, maar waar ik nog niet veel van merk (in de USA schijnt het al wel veel resultaat te hebben en zijn veel sites met kwalitatief slechte content gekelderd in de resultaten, hier schijnt het recenter pas te zijn ‘uitgerold’), Hetzij wijzelf, zoals in René’s geval zijn studenten, of in mijn geval journalisten of uitgevers (correctief). René’s studenten moeten leren welke sites ‘deugen’, echt iets zinnigs te melden hebben over het topic waar ze naar op zoek zijn, En ik filter de goede sites uit de garbage om die aan mijn bezoekers te presenteren, opdat zij zich zelf niet de tijdrovende weg door het Google doolhof hoeven te banen en daarmee mede voorkom dat zij in spam-vallen trappen.

  4. Dave Jansman schreef:

    Mooi artikel!

    Ik sluit me bij Guido aan. Volgens mij gaat het er vooral om dat studenten eerst goed leren zoeken, voordat ze daadwerkelijk aan het filteren toe komen. Het niet gebruiken van booleaanse tekens is hierin al teken van niet goed met het ‘instrument’ om kunnen gaan. Maar ver voor het daadwerkelijke zoeken moet er al goed worden nagedacht over waar je naar op zoek bent, wat is je doel, wat zijn de kernwoorden etc. Lijkt simpel en overbodig om te vermelden maar hier valt zeker veel ‘winst’ te behalen.

    Wanneer je vroeger informatie zocht voor een scriptie of verslag kwam je eenvoudiger uit bij betrouwbare bronnen, denk aan boeken, krantenbakken, vakliteratuur wat allemaal te vinden was en is in de bibliotheek. De belangrijkste schifting/selectie die je moest maken was op basis van relevantie. Nu is echter de online ‘bak met informatie’ een stuk groter, maar de kans op onbetrouwbare (of niet relevante) informatie natuurlijk ook. Ik heb tijdens m’n masterscriptie (online vaardigheden van tieners) van alles voorbij zien komen op gebied zoekvaardigheden (informatievaardigheden), met als belangrijkste zaken: geen goede zoektermen, het eerste resultaat is vast goed en betrouwbaarheid van bronnen wordt totaal niet naar gekeken (significante verschillen in scores tussen opleidingsniveaus). Volgens mij moet hier vanuit het onderwijs meer aandacht voor zijn en dan het moment dat kinderen voor het eerst verslagen maken, dus vanaf de basisschool…

    Voor de geïnteresseerde een linkje naar het onderzoek: http://purl.utwente.nl/essays/61654

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: