De Efteling & Transmedia Storytelling NRC artikel 1 juni 2012 door Elsje Joritsma

Naar aanleiding van het zestig jarig bestaan van de Efteling ben ik voor een artikel in het NRC gevraagd om mijn visie te geven over de manier waarop de Efteling in haar branding transmedia storytelling toepast. Hieronder het artikel waarin een aantal quotes zijn opgenomen.

Een onverwoestbaar sprookje

Zestig jaar na het Sprookjesbos gaat het in de Efteling nog steeds om de verhalen. Zelfs de achtbanen en de waterbanen beelden een verhaal uit.

De Efteling, dat is het Sprookjesbos. Dat zijn de wolf en de zeven geitjes, de kleinste verstopt in de klok. Het is Holle Bolle Gijs die al generaties Nederlanders vriendelijk heeft bedankt voor hun afval. En het zijn de Indische Waterlelies met het magische moment dat de bloemen zich openvouwen – en een van de meest campy melodieën losbarst die je kunt bedenken, ‘Afrikaan Beat’ van Bert Kaempfert.

Tenminste, dat was de Efteling voor de ouders die nu met hun kinderen door het park lopen. Ouders die een bezoek aan het park in veel gevallen minstens zo leuk vinden als hun kinderen zelf. Met jeugdsentiment als belangrijk ingrediënt.

Voor die generatie behoorde een bezoek aan de Efteling indertijd tot de top van wat er aan entertainment te vinden was. Het is voor kinderen nu misschien nauwelijks voor te stellen, maar veel meer dan boeken, een paar kinderprogramma’s op televisie en wat langspeelplaten waren er niet. En dat was prima, maar bewegende geitjes, bootjes en een terugpratende prullenbak zijn dan echt een attractie.

Hoe zal dat zijn voor de kinderen die nu met deze ouders door het park lopen? Hun aanbod aan amusement is aanmerkelijk groter, gevarieerder en intenser dan dat van hun ouders. Zullen zij met hun kinderen over 25 jaar met net zulke nostalgische gevoelens naar Kaatsheuvel rijden?

Deze week is het zestig jaar geleden dat de Efteling werd geopend; een goed moment om terug te kijken, maar de vraag wat de komende zestig jaar zal brengen dringt zich eveneens op. Ook aan Bart de Boer, de voorzitter van de raad van bestuur van de Efteling. „Natuurlijk, onze concurrenten zijn games, televisie en social media”, zegt De Boer. „Net als sport en uitslapen.” Maar voor hij uitlegt hoe de Efteling die concurrentie aangaat, wil hij benadrukken wat het belangrijkste is: „Trouw blijven aan je roots. ” En de wortels van de Efteling zijn sprookjes, verhalen en de sprookjesachtige, nostalgische vormgeving die Anton Pieck indertijd tot in het kleinste detail heeft doorgevoerd.

Juist die verhalen en verbeelding zijn vrij uniek voor de Efteling. En een reden waarom het park aantrekkelijk is en blijft voor kinderen, zegt Jeanne Meijs. Zij is beeldend therapeut en een kenner van de – grote – betekenis van verhalen en sprookjes voor kinderen. „De fantasie en het beeldend vermogen van kinderen is enorm groot. Dus voor hen is het geweldig om beelden en verhalen tegen te komen.”

En die beelden zijn in dit geval voor iedereen, het hele gezin, hetzelfde. Anders dan bij voorlezen, als kinderen en volwassenen allemaal hun eigen voorstelling maken van hoe Doornroosje eruit ziet. „Dat is fascinerend voor kinderen, om met het hele gezin dezelfde verbeelding mee te maken.”

De Efteling is inmiddels veel meer dan een sprookjestuin. Eind jaren zeventig werd, mede door dalende bezoekersaantallen, duidelijk dat dat niet genoeg was. Er zijn toen allerlei spectaculaire attracties bijgekomen, de meesten in het deel van het park dat nu Ruigrijk heet. Dat was nodig om jongens en oudere kinderen te kunnen blijven boeien; essentieel voor een dag uit met het hele gezin. Maar ook die achtbanen en waterbanen beelden allemaal een verhaal uit, op de Python na misschien.

Daarnaast probeert de Efteling de verhalen uit het park ook langs andere kanalen bij kinderen te krijgen. „We willen de Efteling dichter bij de mensen thuis brengen”, zegt bestuursvoorzitter De Boer, „anders moet je je ook blauw adverteren.”

Hij gebruikt het woord niet, maar De Boer heeft het over ‘transmedia storytelling’: het hoogste haalbare in moderne communicatie. Zo zijn er al jarenlang animaties van de sprookjes op televisie te zien, verteld door de Sprookjesboom. De verhalen zijn ook op dvd te koop en op de webpagina van de Sprookjesboom staan spelletjes en bijvoorbeeld de uitslag van kleur- en tekenwedstrijden.

Voor oudere kinderen, vooral de jongens, is er sinds vorig jaar het verhaal van Raveleijn, geschreven door de populaire kinderboekenschrijver Paul van Loon. Naast een theater met opvoeringen in de Efteling is Raveleijn ook een door kinderen bekroonde tv-serie en een online game. De hoofdpersonen uit het verhaal hebben eigen pagina’s op Hyves waar kinderen rechtstreeks met ze kunnen communiceren. Het park heeft sinds kort ook een eigen kanaal op YouTube, wat in wezen een soort Efteling-tv is. Daar zijn filmpjes te zien van Sprookjesboom, Jokie, Raveleijn en Pardoes.

De Efteling doet dat heel goed, zegt René Boonstra, die zogeheten crossmediale communicatie doceert aan Hogeschool Inholland in Rotterdam en ook onderzoek doet op dit terrein. „Dit is echt transmedia storytelling. Niet hetzelfde verhaal langs verschillende kanalen, maar verschillende verhaallijnen en -lagen in verschillende typen media.” En zo wordt de Efteling-ervaring ‘opgerekt’.

Deze strategie is overigens ook voor de Efteling niet helemaal nieuw. Al in de jaren zestig bracht de Efteling sprookjesboeken uit en langspeelplaten waarop de sprookjes werden voorgelezen. „Maar dit gaat dus veel verder”, zegt Boonstra, die de Efteling een ‘conceptmerk’ noemt; een merk dat niet voor een bepaald product, maar voor een bepaald soort beleving staat. Vooral pubers zijn een kritische, lastige doelgroep voor de Efteling. Boonstra: „Ze willen betrokken worden, bijvoorbeeld via social media. Maar je moet een verhaal alleen op een ander medium brengen als het past en authentiek is, anders herkennen ze het meteen als een platte commerciële truc.” Maar als het werkt, dan loopt de Eftelingervaring dus thuis door, en dat maakt de ervaring intenser. „En intenser is beter. Dat bewijzen de nog steeds stijgende bezoekersaantallen”, zegt Boonstra.

Boyd Winkelman is zo’n kritische puber – hij heeft met vrienden een eigen tv-kanaal, tvyo.nl – en hij vindt de Efteling geweldig. Ja, om de manier waarop Efteling de verschillende media gebruikt, hoewel ze daar wat hem betreft nog wel verder in mogen gaan. Maar vooral om de verhalen. „De sfeer in de Efteling is heel anders dan andere parken”, zegt hij. „Niet alleen maar vrolijkheid, maar echte verhalen. Niet alles leeft lang en gelukkig.”

Je loopt in de Efteling echt een andere wereld binnen, vindt hij. En dat is waarschijnlijk precies zoals de makers het meer dan een halve eeuw geleden hebben bedoeld.

Elsje Jorritsma
NRC Handelsblad 1 juni 2012

Advertenties
Comments
One Response to “De Efteling & Transmedia Storytelling NRC artikel 1 juni 2012 door Elsje Joritsma”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: