Creatielab
Creatielab is een doorlopende verkenning van beeld en communicatie. Om de zoveel tijd is hier een nieuw beeld te zien met een commentaar erbij geschreven. De beelden kunnen snapshots zijn, gevonden beelden, foto’s rondom een bepaald onderwerp, filmpjes of gecreëerde illustraties.
Art Inspiration clip (06-05-2012)
Privacy versus narcisme (22-02-2011)
Over leven zonder mobiel: “Als ik niet bereikbaar ben, ben ik bijna duizelig. Alsof er iets verkeerd is, er iets verschrikkelijks verkeerd is.”
“Ik deel mijn gevoelens dus ik ben. Dat is zuiver narcisme, want narcisme is het nodig hebben van anderen om compleet te zijn.”
Zou je kunnen stellen dat #socialmedia #narcisme in de hand werken of dat ze narcistisch zijn? Of is de huidige generatie narcistischer?
Narcisme heeft ook met de tijd te maken. Huidige generatie gebruikt het om zichzelf te profileren. Technologie=middel en krijgt de schuld.
Narcisme is vanzelfsprekender dan privacy geworden. “#privacy is niet langer een relevante #sociale norm” #markzuckerberg
Misschien is #narcisme een nieuwe #sociale norm. #kevinkelly stelt dat in deze “ik tijd” privacy achterhaald is.
Jongeren zetten gesprekken liever tekstend voort. Dan kan je beter een imago faken en ermee ophouden als het lastig wordt.
Vraag is of je met narcisme jezelf profileert of manifesteert?
Profilering is volgens mij een doel of een streven. Manifestatie een uiting. Narcisme lijkt mij een middel wat zich uit in gedrag.
En eigenlijk is het gewoon je hoofd boven het maaiveld uitsteken. En inderdaad verwijt men jongeren egoïsme. Is al generaties zo.
Verschil is dat social media misschien effecten versterken. Maar uiteindelijk is het gewoon traditioneel onbegrip van ouderen.
“Dokter ik voel mij wat narcistisch door mijn overmatige Facebook gebruik. Hier heeft u een pilletje” #socialmediaziekte?
Born this way (16-02-2011)
Zondag 13 februari maakte ik een aparte situatie mee. Ik was op de Euromast met vrouw en kind en na gezellig in de brasserie wat te hebben gegeten en gedronken besloten we nog even buiten te gaan kijken. Vervolgens kwamen we een stel Japanse toeristen tegen die zo gecharmeerd waren van mijn dochter dat ze opeens als een popster werd gefotografeerd. Dit alles gebeurde in luttele seconden. Ik kon nog net zelf bovenstaande foto maken van het bijzondere tafereel.
Iets anders wat me deze week opviel was het nieuwste liedje van Lady Gaga op de radio “Born This Way”. Wat dit met elkaar te maken heeft zal ik hieronder uiteen zetten.
Als ik even terug denk aan mijn vorige stuk gaan wat ik afsloot met de woorden: “Een beter beeld maak je zelf” of een “beter beeld maakt jezelf” dan zou ik daar aan willen toevoegen dat een beeld ook door anderen wordt gemaakt. Nog een toevoeging is dat we een beeld aantrekkelijk moeten vinden om te kunnen waarderen en het daarom willen verzamelen. Letterlijk zoals op bovenstaande foto door mensen uit een andere cultuur die blijkbaar door iets worden aangetrokken wat ze charmant vinden. Zo charmant dat er een soort adoratie ontstaat. Als we het even weer brengen naar de discussie over je online identiteit en het imago wat men probeert te creëren dan is het interessant om te zien hoe dat zich kan vormen. In het NRC artikel van 18 december 2010 door Zadie Smith (De generatie-Facebook doet zichzelf tekort: ze verdient zoveel beter) staat een boeiend maar ook beangstigend stuk over meesterprogrammeur en virtual reality-pionier Jaron Lanier. Hij heeft een interessant boek geschreven met de titel “You are not a gadget” over de manieren waarop mensen ‘zichzelf reduceren’ om de beschrijving die een computer van hen geeft nauwkeuriger te maken. In de optiek van Lanier is er geen perfecte computeranalogie voor wat wij een ‘persoon’ noemen. Het leven online op de sociale netwerken is gereduceerd tot een gigantische database. Dit is natuurlijk een filosofische benadering. Het roept dan ook meteen de vraag op waarom social media zo razend populair zijn en waarom we er zoveel waarde aan lijken te hechten. We proberen op allerlei mogelijke manieren onze online identiteit zodanig te vormen dat we een goed imago krijgen. Dat dit een reductie is van onze werkelijke identiteit boeit ons blijkbaar niet zo.
En dan komen we op een punt aan dat alles wat via welk medium dan ook tot ons komt altijd een reductie is van “de werkelijkheid”. Die reductie kunnen we beïnvloeden. Sterker nog, die reductie willen we ook vaak beïnvloeden. Want je wilt de beleving van je geproduceerde werkelijkheid zo “mooi” mogelijk maken. Daarom hebben we Photoshop om beelden te bewerken en Facebook om onze identiteit te bewerken.
De Japanners die zo nodig mijn dochter moesten fotograferen waren duidelijk op vakantie. Dus de beleving van wat zij zien is bij uitstek iets wat ze niet dagelijks tegenkomen. Wanneer we op vakantie zijn doen we niets anders dan de beleving van dat moment reduceren tot een foto’s die we kunnen meenemen. Voor Japanners zijn de vakantiefoto’s zelfs niet genoeg. Zij hebben het gepresteerd om een compleet Nederlands dorp na te bouwen. Huis ten Bosch is de naam van een themapark in Japan, waarin een getrouwe replica van een Nederlands dorp met allerlei Nederlandse gebouwen is gemaakt. Kortom, de drang om een gereduceerde werkelijkheid tot ons te nemen zit in ons mens-zijn. Zoals Lady Gaga zingt: “We are born this way”.
Een beter beeld begint bij jezelf (12-02-2011)
Op 4 februari zag ik het bovenstaande berichtje bericht op Facebook. Het geeft aan dat identiteit en imago voor jongeren belangrijke issues zijn in deze tijd van “sociaal communiceren”. Ik moest daarbij ook meteen denken aan een artikel in het NRC van 18 december 2010: “De generatie-Facebook doet zichzelf tekort: ze verdient zoveel beter” door Zadie Smith. In dit prachtige essay beschrijft Smith de worstelingen van de huidige generatie met alle nieuwe online verworvenheden. In het stuk geeft ze een heldere analyse over het ontstaan van Facebook. Mark Zuckerberg hield zich in het begin helemaal niet bezig met een specifiek hoger doel van Facebook, maar wilde enkel en alleen de vraag beantwoorden hoe hij het voor elkaar kon krijgen een dergelijk netwerk te bouwen. Wel wist hij precies waarom Facebook een succes zou gaan worden. Een treffende scene in de film “The Social Network” illustreert dat feilloos. Op het moment dat een studiegenoot aan hem vraagt of hij weet of een bepaald meisje single is besluit Mark dat iedereen op Facebook de status van zijn relatie kan aangeven. Het draait immers allemaal om scoren en seks. Twee primaire drijfveren van Facebook.
Uiteindelijk pretendeert Facebook dat het draait om contact maken. Maar is dat nu werkelijk zo? Voor mij draait Facebook en alle andere sociale netwerken om “jezelf tonen en verkopen”. Contact draait om vertrouwen en interpersoonlijke communicatie. Dit zijn twee elementen die niet aanwezig op een sociaal netwerk. Misschien dat ze in een “schijnvorm” aanwezig zijn, maar je hebt niet de mogelijkheid om direct je Facebook vriend of vriendin in de ogen te kijken. Vertrouwen is dus hooguit gebaseerd op een afspraak, aanname of referentiekader.
Je moet dus weten met wie je “contact” maakt. Zijn het je vrienden of vriendinnen die je ook in het “echte leven” ziet? De meeste mensen hebben meer virtuele vrienden dan echte vrienden. Dus grote kans dat dit niet zo is. Dan is er misschien nog een referentiekader in de vorm van “een vriend van een vriend” of iemand die je dan misschien een keer in het echt hebt gesproken. Maar ook dat kan niet voor 100% vertrouwen zorgen.
Dan het gegeven interpersoonlijke communicatie. De meeste communicatie binnen sociale netwerken gaat middels taal. De zogenaamde emoticons hebben wel een poging gedaan om non-verbale communicatie te vertalen naar een digitaal medium, maar het blijft behelpen.
En wat blijft er dan ook nog over? Het beeld van jezelf wat je middels foto’s en verhalen probeert neer te zetten. Voor veel jongeren geeft dat een bepaalde zekerheid. Je maakt immers de selectie welke foto’s het waard zijn om aan je “vrienden” te tonen. Dan is het niet zo raar dat het meisje “iets heeft met foto’s maken van zichzelf”. “Een beter beeld maak je zelf” Of “Een beter beeld maakt jezelf”.
Het Polaroid gevoel (23-01-2011)
Ik weet niet of het toeval is, maar dit weekend kocht ik een boek met foto’s van Andy Warhol in de ramsj, installeerde ik de Instagram app op mijn Iphone zodat ik foto’s met een Polaroid look kan maken en keek ik documentaires over Lou Reed en Annie Leibovitz. Nu zult u denken wat heeft dit allemaal met elkaar te maken? Het is het beste te benoemen als “het Polaroid gevoel”. Dit is een gevoel wat je zou kunnen omschrijven als een enorme hang naar nostalgie, geschiedenis, beeldproductie, authenticiteit en het delen van visuele ervaringen. Nu vroeg ik mij af of dit iets persoonlijks is, maar niets is minder waar. Want opeens las ik een bericht op twitter over Levi’s (http://bit.ly/gc8DYC). Zij gebruiken Instagram namelijk als middel om de nieuwe collectie te promoten. Simpelweg door foto’s op internet te plaatsen van hun broeken met een Polaroid filtertje erover. Daarbij plaatsen ze ook andere foto’s die bij de sfeer van het merk passen. Misschien is het iets onbenulligs, maar het lijkt een behoorlijke trend te worden. Instagram en andere soortgelijke Apps zijn razend populair aan het worden.
Het is een feit dat de meeste mensen enorme hoeveelheden beelden delen op de social networks. Daarin zie je een ontwikkeling ontstaan van een groep die dat op een creatieve manier probeert te doen via allerlei leuke apps. Beeldcommunicatie en het laten onstaan van een “eigen beeldcultuur” is steeds belangrijker aan het worden. Natuurlijk is het niets nieuws. We willen vooral verhalen vertellen via de beelden die we online zetten en daarbij de suggestie wekken dat we er een stuk eigenheid in stoppen. Weliswaar een instant voorgebakken stukje eigenheid in de vorm van gratis verkrijgbare software. Maar toch, als je de foto’s bekijkt die gemaakt zijn met Instagram en soortgelijke programmaatjes dan kunnen daar de meest prachtige beelden tussen zitten. Als je dan bedenkt dat dit “amateur” beelden zijn waar anderen hun waardering over uitspreken dan zie je een enorme democratisering ontstaan van de fotografie. We hoeven allang geen topfotograaf meer te zijn om interessante en mooi beelden te maken. We hoeven ook geen kunstenaar meer te zijn om de beelden aan groot publiek in een museum te tonen. En dan staat het Polaroid gevoel voor iets wat ik beelddemocratie zou noemen.
De oorsprong van dit gevoel is te herleiden naar de jaren 60 en 70. Warhol fotografeerde alles wat los en vast zat en werd er wereldberoemd mee. Voor hem was het apparaat iets waarmee hij het leven om hem heen kon vastleggen. Zoals Lou Reed het omschreef: “Alle freaks die probeerden zichzelf te vinden en iets van hun leven te maken”. Warhol legde ze genadeloos vast voor de camera. Voor Annie Leibovitz is fotograferen iets wat zij moet doen. Net als eten en ademhalen. Veel van de beroemde foto’s die zij heeft gemaakt in de jaren 70 voor Rolling Stone zijn ontstaan vanuit het vertrouwen wat zij uitstraalt en het één worden met het onderwerp. De foto’s van de Stones heeft zij alleen maar kunnen maken door op te gaan in de band. Een sterk beeld draait om vertrouwen. Dus misschien is het Polaroid gevoel dan te omschrijven als beelddemocratie en vertrouwen. Maar laten we het maar gewoon houden op nostalgie.
Cups in space (24-12-2010)
Ik heb dit beeld “Cups in space” genoemd. Het is een kunstwerk wat ik in het Centre Pompidou heb gefotografeerd. Wat de originele titel is weet ik niet, de maker ervan heb ik ook niet onthouden. Maar het beeld fascineerde mij enorm. Het is een soort betegelde cel met op de achtergrond een foto van de aarde, een bloempot en een ruimtewandelaar. Je wordt letterlijk meegezogen in het beeld. Compleet surrealistisch. Het deed mij denken aan 2001 A Space Odyssey van Stanley kubrick.
Zouden we daadwerkelijk bloempotten kunnen tegenkomen in de ruimte? Realistisch gezien nee, filosofisch gezien kan het een metafoor zijn voor iets. Misschien wil de maker er wel wat mee zeggen over buitenaards leven. Of dat we zuinig moeten zijn op onze planeet, anders houden wel alleen maar lege bloempotten over. Maar het is beter om dit beeld niet teveel te analyseren. Veel liever droom ik er bij weg. De gigantische cel waarin het beeld is geplaatst geeft een apart effect. Het vormt een soort doorkijk. Als je ervoor staat heeft wel iets weg van het raam van een ruimteschip. Als je er lang naar kijkt waan je jezelf ook in de ruimte.
